DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI Nedir

Demokrasi ve cumhuriyet ilkeleri çağdaş toplum düşüncesinin temellerini oluşturur. İnsan haklarına dayalı demokratik toplum yapısı; insanın odak alındığı demokratik laik sosyal hukuk devletinin işlerlik kazandığı her alanda insanca yaşama ve gelişmenin temel amaç ve hedef olduğu katılım dayanışma ve paylaşmanın toplumsal bütünleşmeyi sağladığı karşılıklı sevgi saygı ve hoşgörünün ilişkilerde temel olduğu sorumluluk sahibi ve bilinçli vatandaşların etkili olduğu bir toplum düşüncesini gerektirir.
İnsan haklarına saygı özgürlük eşitlik ve sosyal adalet düşüncesi çoğulculuk ve katılımcılık demokrasi kültürünün temel göstergeleridir. Demokrasi ve insan hakları kültürü; devlet yapısında toplumsal sistemde ve insan ilişkilerinde çok boyutlu olarak gerçekleşir. Her alanda demokratik değer tutum ve davranışların geliştirilmesi insanın özgürlüğü ve mutluluğu toplumsal örgütleşme ve nitelikli vatandaşların yetiştirilmesi demokrasi ve insan hakları kültürünün dinamiğini oluşturur.

İnsan hakları ilke ve standartları cumhuriyet ve demokrasi kültürünü besleyen ve geliştiren bir işleve sahiptir. İnsan haklarına saygı; herkes için insan haklarının ve temel özgürlüklerin sağlanması uygulanması işlerlik kazandırılması ve davranışa dönüştürülmesi demektir. İnsan haklarına saygı devletin sorumluluğu olduğu kadar toplumun ve toplumu oluşturan vatandaşların sorumluğunu da içerir. Ortak yükümlülük ve sorumluluk alanında; hakları sağlama koruma ihlalleri önleme yararlandırma ve geliştirme önem kazanır. Hakları düzenlemek sistemi kurmak süreçleri tanımlamak kurumlar yoluyla işlerlik kazandırmak değerlendirmek izlemek ve geliştirmek devletin sorumluluğundadır. Tüm toplum ve bireyler bilinçli varlıklar olarak insan hakları bilgi ve bilincine sahip olmak davranışa dönüştürmek ve hayata geçirmek sorumluluğunu taşırlar. İnsan haklarının kullanımını gerçekleştirmek ihlalleri önlemek korumak ve geliştirmek toplum ve insan yaşamının pratiği içinde sağlanır.
İnsan haklarını bilme hakkı uygulama sorumluluğu uygulamasına katılım ve geliştirme kamusal toplumsal ve bireysel duyarlılığı ve sorumluluğu gerektirir. Demokrasi ve insan hakları kültürü; bir devlet yönetimi biçimi olduğu kadar toplum ve insan için bir yaşam tarzıdır. Kamusal alanda yönetim süreçlerinde insan hakları ilke ve standartlarının temel alınması yanında toplum içinde ailede sosyal çevrede kentsel ve kırsal yaşam alanlarında okulda ve başka düzeylerde ilişkileri yönlendirir. Ana-baba-çocuk ilişkileri öğretmen-öğrenci ilişkileri çocuk – yetişkin ilişkileri ve diğer tüm ilişkiler içinde insan hakları ve demokrasi yaşanmalı uygulanmalı özümlenmeli duyarlılık gösterilmeli yaparak ve yaşayarak öğrenilmelidir.
İnsan hakları gelişim süreci içinde; kişi özgürlükleri ve siyasal haklar sosyal ekonomik ve kültürel haklar ile katılım ve dayanışma hakları olarak üç aşamada gelişmiştir.
Bütün insanlar özgür doğarlar onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket ederler. İnsan hakları ve demokrasi kültürü evrensel olarak insancıl düşünceyi geliştirmiş ve yaygınlaştırmıştır.
Herkese eşit hak sağlanması ayrımcılığın önlenmesi eşitlik ve adalet hukuk devleti düşüncesinin gelişimini sağlamıştır. Yaşama özgürlük ve kişi güvenliği hakları köleliğin ve işkencenin önlenmesi yaşamın dokunulmazlığı uyruk hakkı evlenme hakkı mülkiyet edinme ve sahip olma hakkı düşünce vicdan ve inanç özgürlüğü düşünce ve anlatım özgürlüğü yönetime katılma sosyal güvenlik hakları herkesin onurunun ve kişiliğinin serbestçe geliştirilmesi için gerekli düzenin sağlanması ve devletin kaynaklarıyla orantılı olarak gerçekleştirilmesi sorumluluğu birinci kuşak insan haklarının özünü oluşturur.
Temel hak ve özgürlükler sosyal kültürel ve ekonomik haklar ise ikinci kuşak hakların alanıdır. Bu alanda; temel hak ve özgürlükler yaşama özgürlüğü kişi özgürlüğü kişi güvenliği köleliğin ve işkencenin önlenmesi düşüncesi genişlemiştir. Demokratik laik sosyal hukuk devleti düşüncesi ikinci kuşak haklarla genişlemiştir. Devlet sorumluluğu güçlendirilmiş eşitlik adalet özgürlük akıl ve vicdan katılım kardeşlik hoşgörü ve barışa dayalı ulusal ve uluslararası düzenin kurulması ve geliştirilmesi esas alınmıştır.